آسانسور گئرلس و روملس (بدون موتور خانه)

آسانسور روملس

بیش از 15 سال از عرضه آسانسورهای جدید توسط یکی از بزرگترین کمپانی های آسانسور در دنیا میگذرد، این مدل از آسانسورها جایگزین مناسبی برای آسانسورهای قدیمی و گیربکس بوده است. این مدل دستگاه را آسانسور گیرلس یا آسانسورهای MRL آسانسور روملس (آسانسورهای machine room less) می نامند.

موتور این مدل آسانسورها از نوع گیرلس (فاقد گیربکس) بوده که جایگزین بسیار مناسبی برای موتورهای گیربکسی می باشد. موتورهای گیرلس با راندمان بالا و حجم پایین و مصرف کم انقلاب بزرگی در صنعت آسانسور ایجاد کرد.

در آسانسور MRL (بدون موتورخانه) از موتوری بسیار کوچک اما قدرتمند گیرلس (فاقد گیربکس) استفاده میشود. بجای اینکه مانند آسانسورهای قدیمی از موتور گیربکسی با استراکچر سنگین و پر حجم در موتورخانه آسانسور روی دال بتونی سقف چاهک استفاده شود، از موتور گیرلس کم حجم و کوچک با قدرت و راندمان بالا استفاده میشود این موتور گیرلس با روش MRL به داخل چاهک آسانسور منتقل میشود و نیاز به موتورخانه ندارد و حداقل فضای ممکنه را اشغال می کند، در حالیکه آسانسورهای قدیمی معمولا یک موتورخانه آسانسور روملس در بالاترین نقطه چاه و یا پایین ترین نقطه چاه برای نصب موتور گیربکس آسانسور و تابلو فرمان، گاورنر و متعلقات لازم دارد. استفاده از قطعات مرغوب و با کیفیت و طراحی اولیه، نحوه اجرا و تیم مجری نقش به سزایی در کیفیت این مدل از آسانسورهای گیرلس و روملس (MRL) دارد. تجربه نشان داده است که طراحی و اجرای این مدل از آسانسورها با دیگر آسانسورهای قدیمی (هیدرولیک و گیربکسی) کاملا متفاوت و نیاز به تخصص و تیم بسیار قوی در زمینه طراحی، تولید و مونتاژ می باشد.

مزایای استفاده از سیستم روملس (MRL):

  • عدم نیاز به موتورخانه آسانسور
  • صدای کم مگنت ترمز و موتور گیرلس
  • حجم بسیار کم و قدرت بسیار بالا
  • فرایند نصب این آسانسور روملس بسیار کوتاه تر از سایر موارد می باشد.
  • این مدل از آسانسورها با محیط زیست سازگارتر است.
  • لوازم و قطعاتی که برای این مدل از آسانسورها است کم حجم می باشند.
  • هزینه ها به طور چشم گیری کاهش می یابند.
  • سرویس این نوع از آسانسورها ساده تر است.
  • نصاب و سرویس کار به سادگی به تمامی بخشهای این آسانسور دسترسی دارند.

موتورهای بدون گیربکس (گیرلس)

امروزه با کمک تکنیکهای بازخورد و فناوری های الکترونیکی، حرکت مناسب آسانسور و دقت در تراز طبقه را برای اکثر موتورهای الکتریکی بدون صرف هزینه گزاف می توان به دست آورد. در گذشته، موتورهای DC بهترین کیفیت حرکت را فراهم می کردند زیرا سرعت موتور را می توان به سادگی با استفاده از یک ژنراتور DC با یک خروجی متغیر تحت کنترل در آورد. در نتیجه، موتورهای DC به طور گسترده در اکثر کاربردهایی که به یک حرکت آرام و تنظیم دقیق نیاز دارند مورد استفاده قرار می گرفت.

در سالهای دهه ۱۹۸۰، فن آوری الکترونیک در درایوها به عنوان وسیله تأمین انرژی برای موتورهای DC بزرگ جایگزین ژنراتورها شدند. در مقایسه با ژنراتورهای DC درایوها بازده بیشتری دارند و امکان کنترل بیشتری را نیز فراهم می نمایند. در پیشرفتهای به دست آمده در کنترل موتورهای AC این امکان وجود دارد که کیفیت حرکت خوب با استفاده از این موتورها فراهم شود. تکنیک های پیشرفته کنترل فرکانس و ولتاژ منجر به معرفی موتورهای AC بدون گیربکس شده است. این امکانات باعث فراهم شدن کیفیت حرکت قابل رقابت با موتورهای بدون گیربکس DC برای هر نوع سرعتی شده است. موتور الکتریکی بدون گیربکس که شامل یک موتور محرکه، فلکه کششی، شاسی، ترمز مغناطیسی، آرمیچر جریان مستقیم (یا روتور در موتورهای AC)، بلبرینگ های محافظ، و در صورت نیاز فلکه هرزگرد و در حالت های خاص با سیم بکسل بندی دوبل شده است. آسانسور روملس موتور بدون گیربکس به طور کلی برای آسانسورهای سرعت بالا به طور معمول از 2.5 متر بر ثانیه به بالا مورد استفاده قرار می گیرند. با این حال، هم اکنون از آنها در تمام سرعتها شامل سرعت های پایین هم استفاده می شود.

شکل و وزن این موتورهای محرکه به طور قابل توجهی بین تولیدکنندگان دارای تفاوت است. ولی اصول اولیه و اجزاء آنها مشابه یکدیگر هستند. نیرو در این مدل موتورها مستقیم و بدون دخالت گیربکس به کابین انتقال می یابد و برای نرم تر شدن حرکت کابین از مدار الکتریکی گلاتور سرعت حرکت موتور کنترل میشود. و  برای سرعت های بالای 2.5 مورد استفاده قرار میگیرند.

تفاوت موتور گیربکس دار و بدون گیربکس (گیرلس):

  • موتورهای گیرلس به دلیل نبود گیربکس از نظر حجم کوچک تر از موتورهای گیربکس آسانسور می باشند و باعث نصب آسانتر آسانسور، به حداقل رساندن هزینه ها و تعمیرات میشود.
  • موتور گیرلس آسانسور دارای بازده 90% است در صورتی که بازده گیربکس آسانسور 50% است.
  • موتور گیرلس آسانسور نیاز به روغن کاری ندارد ولی گیربکس نیاز به روغن کاری مرتب دارد.
  • موتور گیرلس به علت نوع ساخت آن داغ نمی کند و حتی در شرایط ترافیک و کار زیاد موتور برای خنک شدن توقف نمی کند ولی این توقف در حرکت برای خنک شدن در موتور گیربکس زیاد اتفاق می افتد.
  • دور موتور گیرلس حدود 150 دور در دقیقه است و همین باعث صدای بسیار کم می شود در صورتی که دور موتور گیربکس 1500 دور در دقیقه است.
  • موتور گیرلس دارای حجم کمتر می باشد به همین خاطر میتوان از آن در نصب آسانسورهای (روملس) MRL استفاده کرد ولی این نصب در موتور گیربکس به دلیل حجم و وزن بیشتر امکان پذیر نمی باشد.

محدودیت های موتور گیرلس نسبت به گیربکس 

  • هزینه بالاتر کل سیستم آسانسور روملس نسبت به آسانسورهای گیربکس دار (تابلو، موتور، درایو، پاراشوت، هزینه نصب…)
  • لازم به طراحی و انتخاب اجزا مناسب حتی قبل از قرارداد
  • تنوع زیاد برندها و نبود اطمینان از موجودی کالا
  • نبود تجربه و اطلاعات کافی در بین شرکت های آسانسور (تولید کنندگان، سرویس کاران، بازرگانان…)
  • محدودیت کاربرد در محیط صنعتی (آلوده به ذرات جامد و گاز مخرب)

مزایای استفاده از موتور گیرلس:

  • مسافران در این مدل شروع و توقف های بسیار نرم و آسوده تری را تجربه خواهند کرد.
  • کلیه قطعات آسانسور مانند موتور، لنت ترمز و سیم بکسل به نرمی حرکت میکنند و در نتیجه عمر انها بیشتر خواهد شد.
  • به فلایویل نیاز نخواهد شد.
  • موتور این سیستم خنک تر عمل خواهد کرد.
  • با حذف گیربکس قطعاتی مانند (روغن، فلایویل، چرخ دنده ها حذف خواهد شد).
  • کاهش ابعاد و وزن
  • کمتر شدن خسارت های زیست محیطی

معایب استفاده از موتور گیرلس:

  • هزینه آن نسبت به مدل های دیگر بیشتر است.
  • نصب و نگهداری آن پیچیده و تخصصی تر است.
  • در این مدل صدای موتور بیشتر خواهد شد.

فلایویل: برای کمتر کردن ضربات ناشی از شتاب اولیه و توقف چرخ فلزی بزرگی به نام فلایویل (چرخ طیار) به موتور وصل میشود که تکان های موتور را جذب میکند و کمی نرم تر خواهد شد.

مشخصات موتور های گیرلس یا بدون گیربکس:

  • موتور DC ولتاژ متغییر
  • موتور AC ولتاژ متغییر و فرکانس متغییر
  • موتور AC با آهن ربای دائمی

موارد مهم در طراحی آسانسور و انتخاب موتور گیرلس 

  • کاربری و ترافیک ساختمان
  • ارتفاع ساختمان
  • سیستم بکسل بندی 1:1 یا 2:2  یا بیشتر
  • روش نصب (وزنه بغل، وزنه پشت)
  • قطر فلکه کشش موتور و سیم بکسل

موارد مهم در نصب و راه اندازی آسانسور مجهز به موتور گیرلس  

  • الزام به آشنایی و تسلط به تکنیک فنی
  • انتخاب تابلو فرمان و اینورتر حرفه ای
  • ملزوم به طراحی و مهندسی قبل از خرید و نصب

موارد مهم در خصوص نصب موتور گیرلس (MRL) در چاه

  • ساخت و طراحی مناسب اجزا متصل شونده موتور
  • الزام به رعایت ضوابط استاندارد
  • جانمایی و نصب گاورنر مناسب در چاه
  • ملزوم به تامین شرایط و امکانات نجات اضطراری طبق استاندارد

ترمز الکترومکانیکی موتورهای گیرلس

ترمز مکانیکی موتور گیرلس به صورت ترمز نگه دارنده طراحی می شود ولی در وضعیت اضطراری باید پیش از اینکه پاراشوت سرعت وارد عمل شود و کابین را متوقف کند به طور مستقل آسانسور را متوقف کند. ترمز آسانسور ها عموما از نوع جمع شونده خارجی مجهز به دو نوع کفشک است و در موتور محرکه ای بزرگ از نوع باز شونده داخلی به کار میرود.

کفشک های ترمز توسط لنت هایی پوشیده است که جنس این لنت دارای ویژگی های زیر است:

  • از سایش بالایی برخوردار باشد.
  • در مقابل آسیب های طبیعی مانند رطوبت مقاومت داشته باشد.
  • مقاومت زیادی در مقابل گرما و حرکت داشته باشد.
  • خاصیت ارتجاعی کافی داشته باشد.
  • در مقابل ساییدگی و خراش مقاوم باشد.